Burburkii iyo jaha wareerkii dhawr iyo tobanka sanno ka socday dalkeena hooyo ee Soomaaliya. dadka qaar ayaa kala garan waayey, xaq waxay u leeyihiin iyo waxa aanay xaq u lahayn, waxa ay dadka la wadaagaan iyo waxa ay gaar u leeyihiin.waa la wareeray, hawshuna waxay iska noqotay lagaama roonee roor iyo ciyaartii carruurnimada ee “Inteen ka baxaa meel alla”

Dhegahayga waxa aan ku maqlay wiil dhalinyaro ah oo shaw dhawr mar inta uu tahriibay, ku soo guuldareystay safaradiisii, dalal badan oo uu tageyna aad loogu dhibay xoriyadda iyo raaxadana looga qaaday, yaab nimaan arag ayaa yiraahda yaab ayaan arkay, wiilku isaga oo aan isogeyn oo moodaya inuu hoos u hadlayo ayaa wuxuu ku tanaagooday:

“Anigu Soowd Afrika maaha dalkeyga, waayo Soowd Afrika waxaa leh Soowd Afrikaan, Kiinyana maaha dalkeyga, waayo Kiinya waxaa leh Kiinyaati. Itoobiyana maaha dalkeyga, waayo itoobiya waxaa leh itoobiyaan, Yemen maaha dalkeyga, waayo Yemenna waxaa leh Yemeniyiin. Sacuudiga maaha dalkeyga, waayo Sacuudiga waxaa leh Sacuudiyaan. Ugaandhana maaha dalkeyga, waayo Ugaandha waxaa leh Ugaandheys, Tansaaniya maaha dalkeyga, waayo Tansaaniya waxaa leh Tansaaniyaan. Ingiriiska, Maraykanka iyo Ustareeliyana maaha dalkeyga, waayo dalalkaasna waxaa iska leh dadkooda.

Anigu aaway dalkeyga????. Anigu waxa aan ahay soomaali.dalkeyguna waa soomaaliya.

Aaway haddaba dalkeyga?? 18 sanno ayaan dalal iyo bado ay dad kale leeyihiin dhalandhool maalmeed iyo dheelmad habeen aan ku dhex socdaa, oo meeshii aan tagaba la ileeyahay dalkeed u dhalatay? Maxaad dalkeena ka soo doontay? Dalkaaga maxaad iga soo tagtay? Dalkan dadkiisa ayaa nabadeeyey oo dhistay ee maxaad dalkiina u nabadeyn waydeen oo aad u dhisan waydeen.

Hala xiro, hala dilo, hala kufsado, hala dhaco, hala masaafuriyo, hala maraanmaro, hala canaado, hala celiyo, hala iibsado, ayuu go`aanka dacwadeydu mid uun noqdaa. Waayo dal ma leh, dalkanina dalkiisa maaha., sharci la`aana wuu ku soo galay ayaa gadaal la iigu soo eegaa..
Oday kale oo shaw isaguna dhawr wiil oo uu dhalay, qaarna badda ay kaga dhinteen, qaarna meel ay jiraan war iyo wacaalba uga quustay, kaaga darane magaalada muqdisho oo uu ku dhashayna dhawr iyo toban sanno dibed joog ka ahaa, caasimado badan oo uu tageyna la soo qabsan waayey, ayaa isaga oo xabad sigaar ah buufinaya, igu yiri:

“Muqdisho waa laga yaaban yahay, waxay noqotay meel aan la fahmi karin, Anigu waxaanba u ekeysiin lahaa muqdisho meel kayn jiq ah oo ay durduro hoos maraan, hareeraheeda oo dhanna abaar ah, oo ay ku wada nool yihiin haad iyo habar-dugaagba, marka waagu baryo noolaha ku nool kayntaa way isufoof tagaan, mid cad cunna, mid cayayaan cuna, mid caleen cuna, mid caws cuna iyo mid curub cunaba. Midkasta oo noolaha kayntaa ku nool ka mid ah mid wuu ugaaranayaa midna wuu iska ilaalinayaa, xaalkuna waa biciidow ilna ku day ilna ku daaq. Adiga aan ku weydiiyee noloshaas muqdisho taal xaggey uga egtahay nolol banii`aadam, dhaqdhaqaaqa oo keliya dheh”.

Nin aqoonyahan ah oo dibedda in badan ku noolaa, ayaa waxa ay xajka iyaga oo gudnaya isku arkeen nin ay saaxiib hore ahaayeen, oo shaw Xaj iyo carar isku jira xamar uga soo tagey, markuu u calaacalay ka dib ayuu ku yiri: Haddii aad soomaali tahay waxa aad qayb ka leedahay dalka soomaaliya, waxa aad wax la leedahay oo aad wax la wadaagtaan dadka soomaaliyeed, ma jiro qof soomaali ah oo qofka kale ee soomaaliga ah ka xigsan kara inuu dalka ka leeyahay. Adigu ma ogtahay in qofkasta oo soomaali ah uu dalka kula leeyahay? Maxaad haddaba keligaa isu lahaysiinaysaa, oo dhibtiisa iyo dheeftiisaba adigu dusha ugu ridaneysaa. Waa runtay waxa aan ku doodayo, dalka igama lihid, waan wada leenahay, waan kula leeyahay, taladiisa ayaan kula leeyahay, khayraadkiisa ayaan kula leeyahay, xilkiisa iyo mas`uuliyadiisa ayaan kula leeyahay, hawadiisa iyo ciidiisa ayaan kula leeyahay, ugaartiisa iyo kalluunkiisa ayaan kula leeyahay, inaan ku noolaado oo aan xornimo u joogo sida aad adiguba u joogto ayaan kula leeyahay oo aan xaq u leeyahay. Haddii aan soomaaliya nabad iyo xornimo u dhex mari waayo, Muqdishona baqdin la`aan iyo bilicsami ku dhex mari waayo, oo aan uga baygago sida anigu oo dhex socda Nairobi,Addisababa, Riyaad, Johansberg, anigu aaway dalkeyga???? Aaway magaalo madaxdeydu……

Labo wiil oo dhalinyaro ah oo saaxiibo, ayaa markii ay ka badbaadeen dooni ay saarnaayeen oo dad badani ku dhintay, todobaad ka dibna la geeyey xerada qaxootiga ee aljaxiim, ayaa siday ku timidba waxay isku soo qaadeen taariikhdii safarkooda, sababta ay dalkoodii hooyo uga soo tageen iyo waxa dalka ka socda ma sax baa mise waa khalad. Mid dhalinyaradii ka mid ah oo aad u careysnaa ayaa saaxiibkii ku yiri: “Saaxiib runta indhaha ha ka ridin, waxba dhegaha ha fureysan, wejiga hoos ha u foorarin, dhabankana waxba ha iga dadbin, soo jeeso oo I maqal.. anigu aaway dalkeyga… waa tee magaalo madaxdeydu????soow ma ogid haddii aad tahay urur hubeysan, ganacsade xoolo badan, siyaasi istaaf badan leh, kaaba-qabiil dhalinyaro badan ay ka amar qaadato, aqoonyahan beeshiisa dabada kula jira, waxa aad rabto ahow, magaca aad dooneyso lahaw…ogow….haddana…ogow..waan kuugu celinayaaye ogow..dalka waan wada leenahay, adigu soomaali baad tahay aniguna soomaali ayaan ahay, xaq uma lihid inaad keligaa dalka isa siiso.. waa inaan isku ixtiraamnaa lahaanshahaa aan dalka wada leenahay, waa inaan dhibkiisa iyo dheeftiisaba u sinaanaa….waa inaadan isaga kay dhigin……qof dalka keligii iska leh…jecel..ka damqanaya keligii…. Keligii wax laga weydiinayo….keligii horumarinya….keligii soomaali ah….ogow dalka waan wada leenahay….sax maahaa qofkii tuuto wata ayaa soomaali ah…kii qori wata ayaa qaran ah….kii bostaalad wata ayaa wadani ah………midkii aan intaa ahayna… waa inuu aamusoo gabado….ama uu cararo oo la waayo….ama uu dhinto oo mootanaado….taasi waxay ila tahay waa cadaaladii duur joogta ee ahayd midba midka uu ka xoog badan yahay ha cuno oo quraac…qaddo..casho .. ha ka dhigto….Dadka soomaaliyeed ee aan tuutaha gashaneyn, qoryahana jeeniqaarsaneyn, bostooladahana aan guntiyada ku haysan, aaway dalkoodii,.. aaway magaalo madaxdoodii…?Ma kiinya oo Nayroobi ah baa? Ma Yemen oo Sanca ah baa? Ma Itoobiya oo addidsababa ah baa? Ma Sowd africa oo johanisberg ah baa? Maya waa Soomaaliya oo Muqdisho ah….. maxay haddaba ku dhacday adiga oo soomaali ah oo aan wax dembi ah dalka ka gelin inaad kaga kolsooni badnaato Muqdisho adiga oo Addisabab dhexmaraya!!!!! Saaxiibayaal dawooyinka dalkeenu u baahan yahay waxaa ka mid ah dadka hubeysan inay ogaadaan in dadka aan hubeysneyn ay dalka la leeyihiin.

Xaqna u leeyihiin inay u joogaan, ka shaqeystaan, wax ku bartaan, meeshay doonaan ka maraan, sida ay iyaguba waa kuwa hubka la tiicayee xaq ugu yeesheen inay joogaan, ku noolaadaan, meesha ay doonaan ka maraan.

Oday kale oo ruug caddaa ah oo cimrigiisu gaarsiiyey mindhaa inuu goob joog ka ahaado, marxalado badan oo isbedelay, oo qaarba qaar kale ay ka riixdeen booska, ayaa shaw ku wareeray, waxa ay soomaalidu la degi la`dahay oo ay 20 sanno ku dhawaadka isuhaystaan, garana la` waxa ay isku dilayaan, ayaa dhalinyaradii hareeraha ka fadhiday waano iyo wax tus iga dhigayey isaga oo leh: “Bal dadkan isdilaya ee dadka dilaya ee naftooda dilaya mala weydiiyey horta “Afar kee baad igu dileysaa:Ma dantaada ayaad igu dileysaa?Ma danteena ayaad igu dileysaa?Ma danteyda ayaad igu dileysaa? Mise dan dad kale ayaad igu dileysaa?Haddii aad dantaada igu dileysid, waad iga gardaran tahay, waayo meesha aad danta ka leedahay maaha gurigaaga, ee waa dalkii naga dhaxeeyey, marka dalkii naga dhexeeyey,oo aad dantaada gaar ah ka dooneysid, anigii dalka kula lahaana aad igu dileysid waa gef weyn oo mid na qabato maaha. Haddii aad danteena igu dileysidna, waaba dan naga dhaxeysee, yaan isdiline aan ka wada hadalno, oo iska dhaadhicino, sida aad adigu wax u dooneysid iyo sida aan anigu wax u doonayo, laakiin haddii midkeen uu dilo midka kale, dan ka hadalkeed dhamaa, maxaa yeelay meeshii waxaa timid isdil.

Haddiise waxa aad igu dileysid ay danteydu tahay, danteyda ha igu diline igala hadal, maxaad iigu dili waaba danteydiiye, qofka dantiisa laguma dilee waa lagu waaniyaa oo la tusaa. Bal ka soo qaad danteydii ayaad igu dishay, miyaad ii daneysay mise waad iiga dartay?

Haddiise aad igu dileyso dano dad kale, daw uma lihid inaad dalkeyga dhexdiisa iigu disho danno dad kale oo iyagu dalkoodii iyo dadkoodiiba u nabad iyo xasiloon yihiin.bal meel fariiso oo isweydii: maxaad igu dileysaa? Maxaan isku dileynaa? Maxaan kugu dilayaa? Dagaal iyo dil joogto ah ma inoo dan baa??????????? Dadka soomaaliyeed ee ay dadka soomaaliyeed dileen, timaha madaxaaga way ka badan yihiin.

War dalka sidan ha loo dhaamo…war dadka sidan ha loo dhaamo…war diinta sidan ha loo dhaamo…war dawladnimadu sidan ha loo dhaamo..war dadnimada sidan ha loo dhaammo… war damiirka sidan ha loo dhaamo…

Moogow ogow ..Macalinku dalka ayuu kula leeyahay, dhakhtarku wuu kula leeyahay, hooyadu way kula leedahay, ardaygu wuu kula leeyahay, ganacsaduhu wuu kula leeyahay, askerigu wuu kula leeyahay, shaqaalaha dawladda wuu kula leeyahay, somaaliga hay`adaha u shaqeeya wuu kula leeyahay, beeraleygu wuu kula leeyahay, xoolaleygu dalka wuu kula leeyahay, kalluumeystuhu dalka wuu kula leeyahay, darawalka iyo rakaabka uu sido dalka way kula leeyihiin, wariyuhu dalka wuu kula leeyahay, adiguna waad la leedahay, markaa dalka waan wada leenahay.

Guntii iyo gunaanadkii qoraalkeyga waa iga su`aale yaa ka mas`uul ah waxa dhacay iyo waxa dhacayaba… yaa ka mas`uul ah, dumarka soomaaliyeed ee lagu faraxummeyey dacalada caalamka ee wada xambaarsan carruurta aan aabbayaashooda la aqoon…. yaa ka mas`uul ah, kumanaanka qof ee maskax feredku ku dhacay ee isla hadlaya… yaa ka mas`uul ah kumanaanka carruurta ee dibadaha loola cararay ee qaarkood diimo kale qaatay..qaarna ay hadda ku sii socdaan… yaa ka mas`uul ah kumanaanka qoys ee soomaaliyeed ee waran milicda xeryaha qaxootiga ee wadamada deriska… Yax…cakuye..wayyyyy… yaa ka mas`uul ah dalkan iyo dadkan hoogay ee ba`ay???

W/Qorey: Cabdiqaadir Nuur Xuseen (Maax)
Address: cabdiqadirnur@hotmail.com
Tel: 002522-4150622 Hargeysa